Kaç Tane NTP Sunucusu Tanımlamalıyım?

Üç ya da dört. Tek sunucu iş görür ama yedeği yoktur. En kötüsü ikidir: iki kaynak çeliştiğinde istemcinin hangisinin yanıldığını anlaması mümkün değil, çoğu uygulama böyle bir durumda ikisini birden eler. Üç kaynakta çoğunluk oluşur, hatalı olan dışarıda kalır. Bu sunucuyu tr.pool.ntp.org gibi bağımsız kaynaklarla birlikte tanımlayın.

NTP ile SNTP Arasındaki Fark Ne?

Paket biçimi aynı, sunucu tarafında bir fark yaratmıyor. Fark istemcide: SNTP tek ölçüm alıp saati kuruyor, NTP birden çok kaynağı sürekli izliyor, ağ gecikmesini süzüyor ve yerel osilatörün sapmasını öğreniyor. systemd-timesyncd ile gömülü cihazların çoğu SNTP; chrony ve ntpd tam NTP istemcisi.

Artık Saniye Nasıl İşleniyor?

Artık saniye ilan edildiğinde protokolün uyarı biti üst kaynaktan olduğu gibi geçiyor; saat yayılarak düzleştirilmiyor. Uygulamanız bir saniyelik sıçramaya duyarlıysa (yüksek frekanslı işlem kaydı, zaman damgasına göre sıralama) düzleştirme yapan bir kaynak seçin ve aynı yöntemi bütün sistemlerinizde kullanın. İki yöntemi karıştırmak, farkın kendisinden büyük sorun çıkarır.

Buradaki Sapma Ölçümü Ne Kadar Güvenilir?

Kaba bir gösterge. Tarayıcı 123/UDP portuna erişemediği için ölçüm HTTPS üzerinden yapılıyor, TLS yığınının asimetrik gecikmesi de sonuca karışıyor; hata payı genelde 10–50 ms. Yüz milisaniyelik değerler olağan, saniyeler mertebesindeki fark ise cihazınızda istemcinin hiç çalışmadığını gösterir. Kesin ölçüm için sntp -d ntp.daha.net kullanın.

Sayfayı Açık Bırakırsam Saat Kayar mı?

Kaymaz. Sayaç cihazınızın saatini değil tarayıcının monotonik zamanlayıcısını kullanıyor ve dakikada bir sunucuyla yeniden hizalanıyor. Sekmeyi arka plana attığınızda tarayıcı zamanlayıcıları kıstığı için sayaç yavaşlar; sekmeye döndüğünüzde anında toparlar.

Üretim Ortamında Kullanabilir miyim?

Kurallara uyduğunuz sürece kullanabilirsiniz. Ama hizmet olduğu gibi sunuluyor, bir kullanılabilirlik taahhüdü yok; bu yüzden yanına başka kaynaklar da tanımlayın. Yasal delil niteliği taşıyan zaman damgası, finansal işlem kaydı ya da düzenleyici yükümlülük gerektiren işler için nitelikli zaman damgası hizmeti kullanın. NTP bu iş için tasarlanmadı.

Canlı ntp.daha.net Stratum 2 NTPv4 · 123/UDP Europe/Istanbul · UTC+03:00

Sunucu saati --:--:--.000

UTC --:--:-- Unix —

Cihaz Saati: --:--:--
Gidiş-Dönüş: —
Tarayıcı Bölgesi: —
Son Senkron: —
İstemci Stratum: 3

Saat Neden Önemli

Saat kaydığında çıkan arızalar çoğu zaman saatle ilgili görünmez. Sahada en çok karşımıza çıkan altısı:

TLS

Sertifika Reddi

Saati ileri kaymış bir cihaz, geçerli bir sertifikayı süresi dolmuş sayar. Tarayıcı sertifikayı işaret eder, oysa asıl sorun saattedir.

KERBEROS

Oturum Açılamaz

Active Directory beş dakikalık farka kadar göz yumar. Sınır aşıldığında kimlik doğrulama sessizce düşer, ortalıkta bir hata mesajı da kalmaz.

TOTP

Kod Tutmuyor

İki adımlı doğrulama kodları otuz saniyelik pencerelerde üretilir. Yarım dakikalık kayma girişi engellemeye yeter.

SIEM

Olay Sırası Bozulur

Farklı cihazların kayıtları birleştirilince sonuç önce, sebep sonra görünür. Korelasyon kuralları böyle bir sırayla çalışmaz.

VERİTABANI

Replikasyon ve Yedek

Çoğaltma, çakışma çözümü ve anlık görüntü zincirleri zaman damgasına bakar. Geriye giden bir saat bu zinciri tutarsız bırakır.

OTURUM

Token Süreleri

JWT ve imzalı bağlantılar mutlak zamana göre değerlendirilir. Kaymış saat, tokenı ya vaktinden önce geçersiz kılar ya da fazladan yaşatır.

Hızlı Ayar

Çoğu sistemde tek komut yetiyor. Daha ayrıntısı gerekirse bir alttaki kurulum bölümüne bakın.

Linux · chrony

bash

echo "server ntp.daha.net iburst" | \
  sudo tee /etc/chrony/chrony.conf.d/daha.conf
sudo systemctl restart chronyd

Dizin yoksa satırı doğrudan chrony.conf içine yazın.

Windows

cmd · yönetici

w32tm /config /update ^
 /manualpeerlist:"ntp.daha.net,0x8" ^
 /syncfromflags:manual
w32tm /resync /force

Komutu yönetici olarak açılmış bir pencerede çalıştırın.

MikroTik RouterOS v7

routeros

/system ntp client
set enabled=yes mode=unicast servers=ntp.daha.net

Saat dilimini ayrıca ayarlayın; RouterOS kutudan UTC ile gelir.

Kurulum

Platformunuzu seçin. Her sayfada yapılandırma, uygulama ve doğrulama adımları var.

chrony

Sunucu tarafında önerdiğimiz istemci. Saati tek hamlede düzeltmek yerine osilatörü terbiye eder; ağ kesildiğinde sapmayı kendisi kestirir.

Yapılandırma

/etc/chrony/chrony.conf

# mevcut pool / server satırlarını kaldırın
server ntp.daha.net iburst
server tr.pool.ntp.org iburst
server 2.tr.pool.ntp.org iburst

# açılışta 1 sn'den büyük farkı kademeli değil tek adımda düzelt
makestep 1.0 3

# düzeltilen saati donanım saatine de yaz
rtcsync

driftfile /var/lib/chrony/drift
logdir /var/log/chrony

Uygulama ve Doğrulama

bash

sudo systemctl enable --now chronyd
sudo systemctl restart chronyd

chronyc sources -v
chronyc tracking
chronyc sourcestats -v

sources çıktısında sunucunun önündeki ^* işareti, seçilmiş kaynağı gösterir.
tracking içindeki System time satırı, işler yolundayken milisaniye mertebesinde kalır.
Ubuntu'da chrony kurmadan önce systemd-timesyncd servisini durdurun; ikisi aynı anda çalışamaz.
Hâlâ ntpd kullanan sistemlerde aynı satır /etc/ntp.conf içine yazılır, sonucu ntpq -pn gösterir.

systemd-timesyncd

Masaüstü ve hafif sistemler için yeterli, basit bir SNTP istemcisi. Ek paket istemez ama sapma kestirmez; hassasiyet arıyorsanız chrony'ye geçin.

Yapılandırma

/etc/systemd/timesyncd.conf

[Time]
NTP=ntp.daha.netFallbackNTP=tr.pool.ntp.org
PollIntervalMinSec=64
PollIntervalMaxSec=1024

Uygulama ve Doğrulama

bash

sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
sudo timedatectl set-ntp true
sudo systemctl restart systemd-timesyncd

timedatectl timesync-status
timedatectl show-timesync --all

System clock synchronized: yes satırını görmeden kurulum bitmiş sayılmaz.
DHCP sunucunuz NTP adresi dağıtıyorsa dosyadaki ayarı ezer. Hangi kaynağın kullanıldığını show-timesync ile görün.

Windows

Komutları yönetici olarak açılmış bir Komut İstemi veya PowerShell penceresinde çalıştırın.

Tekil Bilgisayar veya Üye Sunucu

cmd · yönetici

w32tm /config /manualpeerlist:"ntp.daha.net,0x8" /syncfromflags:manual /reliable:no /update
net stop w32time
net start w32time
w32tm /resync /force
w32tm /query /status

Etki Alanı Denetleyicisi (PDC Emülatörü)

Etki alanındaki makineler saati denetleyiciden alır. Dışarıya yalnızca PDC rolündeki sunucuyu bağlayın, gerisine dokunmayın.

powershell · yönetici

w32tm /config /manualpeerlist:"ntp.daha.net,0x8" /syncfromflags:manual /reliable:yes /update
Restart-Service w32time
w32tm /query /configuration

Ölçüm

cmd

w32tm /stripchart /computer:ntp.daha.net /samples:5 /dataonly

0x8 bayrağı, istemci modunda ve olağan sorgu aralığıyla çalışmayı anlatır.
Servis kapalıysa önce Set-Service w32time -StartupType Automatic, ardından Start-Service w32time.
Sanal makinelerde hipervizörün zaman senkronizasyonunu kapatın; yoksa iki kaynak birbiriyle yarışır.

macOS

Arayüzden yapmak isterseniz yol şu: Sistem Ayarları → Genel → Tarih ve Saat → Ayarla. Kalıcı ve betiğe girecek hâli aşağıda.

Yapılandırma

zsh · sudo

sudo systemsetup -setusingnetworktime on
sudo systemsetup -setnetworktimeserver ntp.daha.netsudo systemsetup -settimezone Europe/Istanbul

Anında Düzeltme ve Ölçüm

zsh

sudo sntp -sS ntp.daha.net
# saati değiştirmeden yalnızca ölçer
sntp -d ntp.daha.net
systemsetup -getnetworktimeserver

Ayar /etc/ntp.conf dosyasına düşer; arka planda timed servisi kullanılır.
Kurumsal yönetim (MDM) profili varsa zaman sunucusunu o profil belirler, buradaki ayarı ezer.

MikroTik RouterOS

Menü yapısı sürümler arasında değiştiği için v7 ile v6'yı ayrı yazdım.

RouterOS v7

routeros v7

/system clock set time-zone-name=Europe/Istanbul
/system ntp client set enabled=yes mode=unicast servers=ntp.daha.net
## durum
/system ntp client print
/system clock print

RouterOS v6

v6 istemcisi alan adı çözmez, IP adresi girmeniz gerekir.

routeros v6

/system clock set time-zone-name=Europe/Istanbul
/system ntp client set enabled=yes mode=unicast primary-ntp=46.28.232.34

Cihazı Yerel Ağa Zaman Kaynağı Yapmak

routeros

/system ntp server set enabled=yes broadcast=no multicast=no manycast=no

## 123/UDP yalnızca yerel ağa açık kalsın
/ip firewall filter
add chain=input protocol=udp dst-port=123 in-interface-list=WAN action=drop comment="NTP disari kapali"

Yönlendirici kendisi senkron olmadan sunucu rolünü açmayın; yanlış saati bütün ağa dağıtırsınız.
Saat dilimi ayarlanmadan loglar UTC üretir, olay sıralaması üç saat kayar.

VMware ESXi

Hipervizörü senkron tutun; misafir işletim sistemlerinde ayrıca NTP istemcisi çalıştırmayın.

ESXi Kabuğu

esxcli

esxcli network firewall ruleset set --ruleset-id ntpClient --enabled true
esxcli system ntp set --enabled yes --server ntp.daha.net
/etc/init.d/ntpd restart
esxcli system ntp get
esxcli hardware clock get

Arayüzden

Host → Manage → System → Time & date → Edit NTP settings yolunu izleyin.
Başlatma politikasını Start and stop with host yapın; yoksa yeniden başlatmadan sonra servis kalkmaz.
vCenter Server Appliance için: VAMI (5480) → Time → Time synchronization → NTP.

Misafir Makineler

VM ayarlarında Synchronize guest time with host seçeneğini kapatın.
Anlık görüntüden dönen makinede saat geride kalır; dönüşün ardından chronyc makestep çalıştırın.

Synology DSM

Denetim Masası → Bölgesel Seçenekler → Saat sekmesini açın.
Saat dilimi olarak (GMT+03:00) İstanbul seçin.
NTP sunucusu ile eşitle kutusunu işaretleyin, adres alanına ntp.daha.net yazın.
Şimdi güncelle düğmesiyle bağlantıyı sınayın.

QNAP QTS

Control Panel → System → General Settings → Time ekranını açın.
Synchronize with an Internet time server automatically seçeneğini işaretleyin.
Sunucu listesine ntp.daha.net ekleyin, eşitleme aralığını bir saatte bırakın.

NAS'ta Neden Önemli

Etki alanına katılmış NAS'larda saat farkı Kerberos biletini geçersiz kılar, SMB paylaşımları açılmaz.
Anlık görüntü ve sürümleme zincirleri zaman damgasına göre sıralanır; geriye giden saat bu zinciri bozar.
NAS'ı iç ağa zaman kaynağı yapmayın; yönlendiriciyi kaynak olarak kullanmak daha sağlam durur.

OpenWrt

BusyBox sysntpd ile geliyor. Türkiye yıl boyunca UTC+03:00 kullandığı için POSIX saat dilimi dizesi <+03>-3 biçiminde.

ash · uci

uci -q delete system.ntp.server
uci add_list system.ntp.server='ntp.daha.net'
uci add_list system.ntp.server='tr.pool.ntp.org'
uci set system.ntp.enabled='1'
uci set system.ntp.enable_server='0'
uci set system.@system[0].zonename='Europe/Istanbul'
uci set system.@system[0].timezone='<+03>-3'
uci commit system
/etc/init.d/sysntpd restart

## doğrulama
logread -e ntpd | tail -n 20
date

Raspberry Pi

Kartta pille beslenen bir gerçek zaman saati yok. Cihaz her açılışta saati sıfırdan ağdan öğrenir; ağ gelene kadar dosya zaman damgaları yanlış çıkar.

bash

sudo timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
sudo sed -i 's/^#\?NTP=.*/NTP=ntp.daha.net/' /etc/systemd/timesyncd.conf
sudo systemctl restart systemd-timesyncd
timedatectl timesync-status

Kesintisiz doğru saat gerekiyorsa DS3231 gibi bir RTC modülü takıp rtcsync ile besleyin.
Kamera, sensör ya da log toplayan Pi kurulumlarında saat hatası bütün veriyi kullanılmaz hâle getirir.

Cisco IOS / IOS-XE

ios

configure terminal
 ip name-server 1.1.1.1
 clock timezone TRT 3
 ntp server ntp.daha.net service timestamps log datetime msec localtime show-timezone
 service timestamps debug datetime msec localtime show-timezone
end
write memory

show ntp status
show ntp associations detail

Juniper Junos

junos

configure
set system time-zone Europe/Istanbul
set system ntp server ntp.daha.netcommit and-quit

show ntp associations
show system uptime

Cihaz alan adı çözemiyorsa satıra IP yazın ve künyedeki adresi takip edin.
Log zaman damgalarına saat dilimini yazdırmak, farklı cihazların kayıtlarını birleştirirken belirsizliği kaldırır.
Yığın (stack) ya da sanal şasi yapılarında yalnızca ana birimi yapılandırmanız yeter.

Sorun Giderme

Sahadan en sık gelen sekiz belirti, sebebi ve karşılığı.

Belirti

Neden

Çözüm

reach 0 · sunucu yanıt vermiyor

Giden 123/UDP kapalı ya da operatör NTP trafiğini kendi sunucusuna çeviriyor.

ntpdate -q ntp.daha.net çıktısındaki IP'yi künyedekiyle karşılaştırın. Güvenlik duvarında giden UDP 123'e izin verin.

Saat tam bir saat sapıyor

Sistem eski saat dilimi verisiyle hâlâ yaz saati uyguluyor.

tzdata paketini güncelleyin, sonra timedatectl set-timezone Europe/Istanbul çalıştırın.

System clock synchronized: no

chrony ile systemd-timesyncd aynı anda ayakta, ikisi de saati almaya çalışıyor.

Birini kapatın: sudo systemctl disable --now systemd-timesyncd.

Sanal makinede saat ileri geri zıplıyor

Hipervizörün zaman senkronizasyonu ile NTP istemcisi birbirini eziyor.

VMware Tools ya da Hyper-V Time Synchronization bileşenini kapatın, tek kaynak bırakın.

adjtimex: Operation not permitted

Konteynerin CAP_SYS_TIME yetkisi yok; zaten çekirdeği ana makineyle paylaşıyor.

Konteyner içinde istemci çalıştırmayın. Ana makineyi senkron tutup konteynere yalnızca TZ geçin.

w32tm · 0x800705B4 zaman aşımı

UDP yanıtı dönmüyor ya da isim çözülemiyor.

w32tm /stripchart ile sınayın, nslookup ntp.daha.net ile DNS'i kontrol edin.

Fark büyük ama çok yavaş kapanıyor

chrony saati sıçratmadan kademe kademe düzeltiyor; beklenen davranış bu.

Açılışta makestep 1.0 3 tanımlayın, anlık düzeltme için sudo chronyc makestep.

Cihaz senkron ama loglar UTC

NTP yalnızca UTC taşır; saat dilimi çevirisi cihazın kendi işi.

Cihazın saat dilimini ayrıca ayarlayın. RouterOS: /system clock set time-zone-name=Europe/Istanbul.

Künye ve Kullanım Kuralları

Hizmet ücretsiz ve herkese açık. Açık kalması aşağıdaki beş maddeye bağlı.

Sunucu Adı: ntp.daha.net
IPv4: 46.28.232.34
IPv6: ::
Protokol: NTPv4 · RFC 5905
Port: 123/UDP
Stratum: 2
Üst Kaynak: GPS disiplinli stratum-1
Konum: İstanbul, TR
En Düşük Sorgu Aralığı: 64 sn
Saat Dilimi: UTC+03:00 · DST yok
İşletmeci: daha.net
İletişim: operations@daha.net

01Alan adıyla bağlanın. IP adresleri bakım sırasında değişebilir, alan adı değişmez.
02Sorgu aralığını 64 saniyenin altına indirmeyin. Sık sorgu bir zaman sunucusunu daha doğru yapmaz, yalnızca yükü artırır.
03Cihaz filolarını doğrudan bağlamayın. Yüzlerce cihazınız varsa kendi iç sunucunuzu buraya bağlayın, cihazları da ona yöneltin.
04Ürününüze gömmeden önce yazın. Ticari bir cihaza varsayılan adres olarak eklemeden önce operations@daha.net adresine bir e-posta atın.
05Kötüye kullanım sınırlanır. Mode 6/7 sorguları ve monlist kapalı; kaynak başına hız sınırı uygulanıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Kurulumdan sonra en çok gelen altı soru.